Sədəf: Nəzarətdə Saxlanan Xroniki Xəstəlik Inside Out Medicine
Sədəf, immun sistemin dəri yenilənməsini sürətləndirdiyi xroniki və təkrarlayan xəstəlikdir; Clinovia-da kortizonsuz topik planlar, NB-UVB fototerapiya və lazım gəldikdə bioloji müalicələrlə uzunmüddətli nəzarət hədəflənir.
Sədəf (psoriaz), immun sistemin dəri hüceyrələrini normadan qat-qat sürətli yeniləməsi nəticəsində yaranan, yoluxucu olmayan, xroniki və təkrarlayan dəri xəstəliyidir. Bel, dirsək, diz və başın tüklü dərisində gümüşü pulcuqlu plaqlarla gedir. Tamamilə keçmir, lakin kortizonsuz topik planlar, NB-UVB fototerapiya, sistemik və bioloji müalicələrlə əksər xəstələrdə əhəmiyyətli dərəcədə nəzarətə alınır və uzun remissiya dövrləri əldə oluna bilir.
Sədəf, tibbi dildə psoriaz adlandırılan, immun sistemin səhv yönləndirilmiş cavabı ilə əlaqəli xroniki iltihabi dəri xəstəliyidir. Sağlam dəridə həftələr çəkən hüceyrə yenilənməsi sədəfdə bir neçə günə enir; bu sürətlənmə nəticəsində dərinin səthində qalınlaşmış, sərhədləri aydın və üzəri gümüşü-ağ pulcuqla örtülü plaqlar yaranır. Xəstəlik yoluxucu deyil, təmas və ya ortaq əşyaların istifadəsi ilə başqalarına keçmir. Genetik meyllilik zəminində ətraf mühit qıcıqlandırıcıları ilə ortaya çıxır və dünya üzrə hər yaşdan insanı təsir edə bilən geniş yayılmış xəstəlikdir.
Sədəf alovlanma və sakitləşmə dövrləri ilə dalğalı gedişat göstərir; stress, infeksiya, siqaret, spirt və soyuq-quru hava kimi amillər alovlanmaları tetikləyə bilər. Ən çox folağvarı (plaq) tip görünsə də guttat, başın tüklü dərisi, dırnaq, palmoplantar və invers kimi müxtəlif alt növlərə ayrılır; bəzi xəstələrdə oynaqları tutaraq psoriatik artritə yol açır. Yalnız dərini deyil; yuxunu, əhval-ruhiyyəni, sosial həyatı və iş məhsuldarlığını da təsir edərək həyat keyfiyyətini aşağı sala bilir. Bu səbəbdən müalicə qərarları yalnız zədələrə deyil, xəstənin bütövünə baxılaraq verilir.
Clinovia-da sədəf 'Inside Out Medicine' yanaşması ilə ələ alınır: yalnız səthdəki plaq deyil, qıcıqlandırıcılar, müşayiət edən xəstəliklər və həyat keyfiyyəti birlikdə qiymətləndirilir. Şiddət PASI və DLQI ilə ölçülür, müalicə buna görə pillələnir. İlk addım kimi topik kortikosteroidə əsaslanmayan planlar və seramidli bariyer bərpası üstün tutulur; yayılmış tutulmada NB-UVB fototerapiya, davamlı hallarda isə laborator izləmə ilə sistemik dərmanlar və IL-17/IL-23 hədəfli bioloji müalicələr işə düşür. Hər qərar müayinədən sonra dermatoloq tərəfindən fərdi olaraq verilir.
Sədəf xəstəliyi (Psoriaz) — Alt növlər
Folağvarı psoriazPsoriazın ən çox rast gəlinən növüdür; dirsək, diz və gövdədə sərhədləri aydın seçilən, üzəri gümüşü pulcuqlarla örtülü qalın plaqlarla gedir və zamanla qaşınmaya səbəb ola bilər.
Davamını oxu
Damcavarı psoriazÇox vaxt boğaz infeksiyasından sonra ortaya çıxan, gövdə və qollarda damla formalı çoxsaylı kiçik, yüngül pulcuqlu plaqlarla seçilən qəfil başlanğıclı psoriaz növüdür.
Davamını oxu
Başın tüklü dərisinin psoriazıBaşın tüklü dərisində, saç xəttində və qulaq arxasında qalın, yapışqan pulcuqlu plaqlarla gedən; tez-tez qaşınma və müvəqqəti saç tökülməsi yarada bilən inadlı psoriaz növüdür.
Davamını oxu
Dırnaq psoriazıƏl və ayaq dırnaqlarında nöqtəvari çuxurcuqlar, rəng dəyişikliyi, qalınlaşma və dırnaq yatağından ayrılma ilə gedən; yavaş cavab verən, səbir tələb edən psoriaz tutulmasıdır.
Davamını oxu
Palmoplantar psoriazOvuc içi və ayaq altına yerləşən, qalın pulcuq, çat və ağrılı fissurlarla gedən; əl işini və yeriməni çətinləşdirərək gündəlik həyatı əhəmiyyətli təsir edən psoriaz növüdür.
Davamını oxu
Psoriatik artritPsoriaza müşayiət edə bilən; oynaq ağrısı, səhər tutuqluğu və barmaqların sosis kimi şişməsi ilə gedən, daimi zədəni önləmək üçün erkən diaqnoz tələb edən iltihabi oynaq xəstəliyidir.
Davamını oxu
İnvers psoriazQoltuqaltı, qasıq və döş altı kimi qat nahiyələrində; nəm, parlaq, kəskin sərhədli və demək olar ki, pulcuqsuz qırmızı plaqlarla gedən, çox vaxt göbələklə qarışdırılan psoriaz növüdür.
Davamını oxu
Əlamətlər
- Dirsək, diz, bel və başın tüklü dərisində sərhədləri kəskin, qalın qırmızı plaqlar
- Plaqların üzərini örtən gümüşü-ağ, asanlıqla soyulan pulcuq təbəqəsi
- Qaşınma, gərginlik və qaşımaqla üzə çıxan nöqtəvari qanama ocaqları
- Dırnaqlarda nöqtəvari çuxurcuqlar, rəng dəyişikliyi və yataqdan ayrılma
- Saç xətti, göbək və sağrı yarığında inadlı, təkrarlayan tutulma
- Bəzi xəstələrdə barmaq şişkinliyi, səhər tutuqluğu və oynaq ağrısı
Qıcıqlandırıcılar
- Stress və intensiv emosional gərginlik dövrləri
- Boğaz infeksiyaları və digər infeksiya ocaqları
- Siqaret, spirt istifadəsi və artıq çəki
- Soyuq, quru hava və mövsüm keçidləri
- Dəri travması, sürtünmə və günəş yanığı (Köbner effekti)
- Bəzi dərmanlar: beta-bloker, litium və antimalyariyalar
Diaqnoz
Klinik müayinə
Sədəf diaqnozu adətən təcrübəli dermatoloqun tam bədən müayinəsi ilə qoyulur; plaqların yerləşməsi, görünüşü, pulcuq quruluşu və dırnaq tapıntıları qiymətləndirilərək oxşar səpgilərdən ayırd edilir.
Dermatoskopiya
Rəqəmsal dermatoskopiya ilə plaqlar böyüdülərək araşdırılır; sədəfə xas damar və pulcuq nümunələri ekzema, göbələk və seboreik dermatit kimi oxşar mənzərələrdən ayırd edilir və zədələr obyektiv izləmə üçün xəritələnir.
PASI və DLQI ballaması
Xəstəliyin yayılması və şiddəti PASI ilə, gündəlik həyata təsiri DLQI ilə rəqəmlə ölçülür. Bu ballar müalicə pilləsini seçməkdə və cavabı obyektiv izləməkdə istifadə olunur.
Lazım gəldikdə biopsiya
Diaqnoz klinik olaraq qeyri-müəyyən qaldıqda kiçik dəri biopsiyası ilə təsdiqlənə bilər. Bundan başqa oynaq şikayəti olan xəstələrdə psoriatik artrit baxımından qiymətləndirmə və lazım gəldikdə revmatologiya ilə əməkdaşlıq planlaşdırılır.
Müalicə
Uzunmüddətli topikal kortizon istifadəsinə bağlı dərinin incəlməsi və geri təpmə riskini azaltmaq üçün kortizonu ilk pillə kimi istifadə etmirik.
Kortizonsuz topik plan
İlk pillədə topik kortikosteroidə əsaslanmayan plan üstün tutulur: D vitamini analoqları, kalsinevrin və PDE-4 inhibitorları seramidli bariyer bərpası ilə birləşdirilir. Məqsəd dərini incəltmədən plaq qalınlığını, pulcuqlanmanı və qaşınmanı azaltmaqdır.
NB-UVB fototerapiya
Yayılmış tutulmada 311 nm dar zolaqlı UVB kabini istifadə olunur; həftədə 2–3 seans olmaqla tipik kurs 20–30 seansdır. Kortizonsuz bu üsulda hər seans dozimetriya ilə qeyd olunur və ilk cavab adətən 4–6 həftə ərzində görünür.
Sistemik müalicə
Yayılmış və ya davamlı hallarda metotreksat, siklosporin və asitretin kimi sistemik dərmanlar müntəzəm laborator izləmə ilə istifadə olunur. Dərman seçimi xəstəlik tipinə, müşayiət edən vəziyyətlərə və hamiləlik planına görə dermatoloq tərəfindən aparılır.
Bioloji müalicələr
Orta-şiddətli, fototerapiya və sistemik müalicəyə kifayət qədər cavab verməyən sədəfdə IL-17 və IL-23 hədəfli bioloji agentlər qiymətləndirilir. Müalicədən əvvəl infeksiya və vərəm skrininqi aparılır; cavab PASI/DLQI ilə müntəzəm izlənir.
Əlaqəli müalicələr
NB-UVB Fototerapiya311 nm dar zolaqlı UVB, sədəf və ekzemada iltihabı yatırdan kortizonsuz müalicədir. Həftədə 2–3 seans tətbiq olunur, tipik kurs 20–30 seansdır və nəticə PASI/EASI ilə izlənir.
Ətraflı məlumat
Bioloji MüalicələrBioloji dərmanlar, sədəfdə IL-17 və IL-23, ekzemada IL-4/13 kimi hədəfləri seçici şəkildə yatırdır. Orta-ağır, dirənikli xəstəlikdə skrininqdən sonra nəzərdən keçirilir.
Ətraflı məlumat
Sistemik MüalicəMetotreksat, siklosporin və asitretin kimi sistemik dərmanlar, yayılmış və ya dirənikli sədəf və ekzemada laboratoriya və təhlükəsizlik izləməsi ilə birlikdə istifadə olunur.
Ətraflı məlumat
Kortizonsuz Topik PlanKortizonsuz topik plan; kalsinevrin inhibitorları, PDE-4 inhibitorları və seramidli baryer bərpasını birləşdirərək iltihabı yan təsir yükü olmadan nəzarətdə saxlayır.
Ətraflı məlumat
Gündəlik həyat
Nəmləndirmə və bariyer
Gündəlik seramidli nəmləndirmə dəri bariyerini gücləndirərək pulcuqlanmanı və qaşınmanı azaldır. İsti olmayan və qısa duş, yumşaq təmizləyicilər və vanna sonrası nəmli dəriyə krem tətbiqi alovlanma tezliyini azaltmağa kömək edir.
Qıcıqlandırıcılardan çəkinmə
Siqareti tərgitmək, spirti məhdudlaşdırmaq, çəki nəzarəti və stressin idarəsi alovlanmaları seyrəkləşdirir. Şəxsi qıcıqlandırıcılarınızı sezmək üçün alovlanma dövrlərini qeyd etmək müalicə planınızı yönləndirməkdə dəyərli məlumat verir.
Günəş və mövsüm
Ölçülü təbii günəş işığı bir çox xəstədə plaqları yatırır, lakin yanıq Köbner effekti ilə yeni plaqları tetikləyə bilər. Günəşlənmə müddəti və qorunma dəri tipinizə görə dermatoloqunuzla birlikdə planlaşdırılmalıdır.
Ruhi və sosial dəstək
Sədəf görünən xəstəlik olduğu üçün narahatlıq, utanc və sosial geri çəkilməyə yol aça bilər. Bu yük müalicənin bir hissəsi kimi ələ alınır; lazım gəldikdə psixoloji dəstək və xəstə birlikləri tövsiyə olunur.
İstanbulda Clinovia-da müalicə
Clinovia, İstanbulun Eyüpsultan rayonunda, Defterdarda yerləşən dermatologiya klinikasıdır və sədəf müalicəsini türk, ingilis, gürcü, azərbaycan və rus olmaqla beş dildə təqdim edir. Qəbul formasını doldurduqda koordinatorumuz elə həmin gün sizə zəng edərək uyğun həkim və saatı planlaşdırır. Gürcüstan, Azərbaycan və Rusiyadan gələn beynəlxalq xəstələr üçün görüş, müalicə planı və yazılı sxem öz dillərində hazırlanır.
- Defterdar, Fethi Çelebi Cd. No:15, Eyüpsultan/İstanbul
- +90 212 267 52 10
- B.e–Şən: 09:00 – 19:00 · Bazar: bağlı
Tez-tez verilən suallar
Xeyr, sədəf yoluxucu xəstəlik deyil. Toxunmaqla, qucaqlaşmaqla, eyni hovuzu, dəsmalı və ya əşyaları paylaşmaqla başqalarına keçmir. Sədəf, immun sistemin dəri yenilənməsini sürətləndirdiyi, irsi meyllilik zəminli iltihabi xəstəlikdir. Plaqlar infeksiya deyil; bu səbəbdən ətrafınızdakı insanlar üçün heç bir yoluxma riski daşımır və gündəlik təmasdan çəkinməyinizə ehtiyac yoxdur.
Sədəf xroniki və təkrarlayan xəstəlik olduğu üçün onun daimi olaraq aradan qalxdığını demək doğru olmaz və heç kimə qəti sağalma zəmanəti verilə bilməz. Lakin doğru müalicə ilə dəri böyük ölçüdə təmizlənə bilər və aylarla davam edən remissiya dövrləri əldə oluna bilər. Məqsədimiz alovlanmaları seyrəkləşdirmək, şiddətini azaltmaq və həyat keyfiyyətinizi qorumaqdır; bu hədəfə əksər xəstələrdə çatılır.
Kortizonlu kremləri ilk və yeganə pillə kimi istifadə etmirik və uzunmüddətli asılılığından çəkinirik. Bunun əvəzinə D vitamini analoqları, kalsinevrin və PDE-4 inhibitorları ilə seramidli bariyer bərpasına əsaslanan kortizonsuz plan qururuq. Yayılmış və ya davamlı hallarda NB-UVB fototerapiya, sistemik dərmanlar və bioloji müalicələr işə düşür. Hər seçim müayinədən sonra dermatoloq tərəfindən aparılır.
NB-UVB fototerapiyada 311 nm dar zolaqlı UV işığı xüsusi kabinədə dərinizə nəzarətli şəkildə verilir. Seanslar həftədə 2–3 dəfə, orta hesabla 3–8 dəqiqə çəkir və tipik kurs 20–30 seansdır. Hər seansda kumulyativ doza dozimetriya ilə qeyd olunaraq yanma riski minimuma endirilir. Dərman yükü olmadan tətbiq olunan bu üsul hamiləlikdə və uşaqlarda uyğun variantlar təqdim edir.
Bəli, sədəfli xəstələrin bir hissəsində xəstəlik oynaqları da tutaraq psoriatik artritə yol aça bilər. Səhər tutuqluğu, barmaqlarda şişkinlik, daban ağrısı və bel ağrısı bunun əlamətləri ola bilər. Bu əlamətləri erkən sezmək oynaq zədəsinin qarşısını almaq baxımından vacibdir; bu səbəbdən sədəf izləməsində oynaq şikayətləri müntəzəm soruşulur və lazım gəldikdə revmatologiya ilə birlikdə qiymətləndirilir.
Qidalanma tək başına sədəfi başlatmır və ya sağaltmır, lakin ümumi gedişata təsir edə bilər. Artıq çəki, həddindən artıq spirt və siqaret xəstəliyi ağırlaşdıra bildiyi üçün balanslı qidalanma, çəki nəzarəti və bu vərdişlərin azaldılması tövsiyə olunur. Bağırsaq–dəri əlaqəsi hələ də araşdırılan bir sahədir və sübuta əsaslanan dermatoloji müalicənin yerinə deyil, yanında qiymətləndirilir. Sərt pəhrizlər dermatoloq tövsiyəsi olmadan tətbiq edilməməlidir.
Dermatologiya komandamız tərəfindən yoxlanılıb
Dəriniz üçün doğru planı bu gün yaradaq
Formu doldurun; koordinatorumuz elə həmin gün sizə zəng edərək uyğun həkim və saatı planlaşdırsın.
- Həmin gün geri zəng
- Beş dildə məsləhət
- Yazılı müalicə planı