Sedef Hastalığı: Kontrol Edilebilir Kronik Bir Hastalık Inside Out Medicine
Sedef, bağışıklık sisteminin deri yenilenmesini hızlandırdığı kronik ve tekrarlayan bir hastalıktır; Clinovia'da kortizonsuz topikal planlar, NB-UVB fototerapi ve gerektiğinde biyolojik tedavilerle uzun dönem kontrol hedeflenir.
Sedef (psoriazis), bağışıklık sisteminin deri hücrelerini normalden çok daha hızlı yenilemesiyle ortaya çıkan, bulaşıcı olmayan, kronik ve tekrarlayan bir cilt hastalığıdır. Sırt, dirsek, diz ve saçlı deride gümüşi kepekli plaklarla seyreder. Tam olarak geçmez ancak kortizonsuz topikal planlar, NB-UVB fototerapi, sistemik ve biyolojik tedavilerle çoğu hastada belirgin şekilde kontrol altına alınır ve uzun remisyon dönemleri sağlanabilir.
Sedef hastalığı, tıp dilinde psoriazis olarak adlandırılan, bağışıklık sisteminin yanlış yönlendirilmiş yanıtıyla ilişkili kronik iltihabi bir deri hastalığıdır. Sağlıklı deride haftalar süren hücre yenilenmesi, sedefte birkaç güne iner; bu hızlanma sonucu deri yüzeyinde kalınlaşmış, sınırları belirgin ve üzeri gümüşi-beyaz kepekle örtülü plaklar oluşur. Hastalık bulaşıcı değildir, temas veya ortak eşya kullanımıyla başka kişilere geçmez. Genetik yatkınlık zemininde çevresel tetikleyicilerle ortaya çıkar ve dünya genelinde her yaştan insanı etkileyebilen yaygın bir hastalıktır.
Sedef alevlenme ve yatışma dönemleriyle dalgalı bir seyir izler; stres, enfeksiyon, sigara, alkol ve soğuk-kuru hava gibi etkenler alevlenmeleri tetikleyebilir. En sık plak tipi görülse de guttat, saçlı deri, tırnak, palmoplantar ve invers gibi farklı alt tiplere ayrılır; bazı hastalarda eklemleri tutarak psoriatik artrite yol açar. Yalnızca deriyi değil; uyku, ruh hali, sosyal yaşam ve iş verimini de etkileyerek yaşam kalitesini düşürebilir. Bu nedenle tedavi kararları yalnızca lezyonlara değil, hastanın bütününe bakılarak verilir.
Clinovia'da sedef, 'Inside Out Medicine' yaklaşımıyla ele alınır: yalnızca yüzeydeki plak değil, tetikleyiciler, eşlik eden hastalıklar ve yaşam kalitesi birlikte değerlendirilir. Şiddet PASI ve DLQI ile ölçülür, tedavi buna göre basamaklandırılır. İlk adım olarak topikal kortikosteroide dayanmayan planlar ve seramidli bariyer onarımı tercih edilir; yaygın tutulumda NB-UVB fototerapi, dirençli olguda ise laboratuvar izlemiyle sistemik ilaçlar ve IL-17/IL-23 hedefli biyolojik tedaviler devreye girer. Her karar, muayene sonrası dermatolog tarafından kişiye özel olarak verilir.
Sedef Hastalığı (Psoriazis) — Alt tipler
Plak SedefEn sık görülen sedef tipidir; dirsek, diz ve gövdede sınırları belirgin, üzeri gümüşi kepekli kalın plaklarla seyreder ve zamanla kaşıntıya yol açabilir.
Devamını oku
Guttat (Damla) SedefSıklıkla boğaz enfeksiyonu sonrası ortaya çıkan, gövde ve kollarda damla biçimli çok sayıda küçük, hafif kepekli plakla belirginleşen ani başlangıçlı sedef tipidir.
Devamını oku
Saçlı Deri SedefiSaçlı deride, saç çizgisinde ve kulak arkasında kalın, yapışkan kepekli plaklarla seyreden; sık kaşıntı ve geçici saç dökülmesi yapabilen inatçı bir sedef tipidir.
Devamını oku
Tırnak SedefiEl ve ayak tırnaklarında nokta çukurcuklar, renk değişimi, kalınlaşma ve tırnak yatağından ayrılmayla seyreden; yavaş yanıt veren, sabır gerektiren bir sedef tutulumudur.
Devamını oku
Palmoplantar SedefAvuç içi ve ayak tabanına yerleşen, kalın kepek, çatlak ve ağrılı fissürlerle seyreden; el işi ve yürümeyi zorlaştırarak günlük yaşamı belirgin etkileyen sedef tipidir.
Devamını oku
Psoriatik ArtritSedefe eşlik edebilen; eklem ağrısı, sabah tutukluğu ve parmakların sosis gibi şişmesiyle seyreden, kalıcı hasarı önlemek için erken tanı gerektiren iltihabi bir eklem hastalığıdır.
Devamını oku
İnvers (Kıvrım) SedefKoltuk altı, kasık ve meme altı gibi kıvrım bölgelerinde; nemli, parlak, keskin sınırlı ve neredeyse kepeksiz kırmızı plaklarla seyreden, sıklıkla mantarla karışan bir sedef tipidir.
Devamını oku
Belirtiler
- Dirsek, diz, sırt ve saçlı deride sınırları keskin, kalın kırmızı plaklar
- Plakların üzerini örten gümüşi-beyaz, kolayca dökülen kepekli tabaka
- Kaşıntı, gerginlik ve kazımayla ortaya çıkan noktasal kanama odakları
- Tırnaklarda nokta çukurcuklar, renk değişimi ve yataktan ayrılma
- Saç çizgisi, göbek ve kalça yarığında inatçı, tekrarlayan tutulum
- Bazı hastalarda parmak şişliği, sabah tutukluğu ve eklem ağrısı
Tetikleyiciler
- Stres ve yoğun duygusal gerilim dönemleri
- Boğaz enfeksiyonları ve diğer enfeksiyon odakları
- Sigara, alkol kullanımı ve fazla kilo
- Soğuk, kuru hava ve mevsim geçişleri
- Deri travması, sürtünme ve güneş yanığı (Köbner etkisi)
- Bazı ilaçlar: beta bloker, lityum ve antimalaryaller
Tanı
Klinik muayene
Sedef tanısı genellikle deneyimli bir dermatoloğun tüm vücut muayenesiyle konur; plakların yerleşimi, görünümü, kepek yapısı ve tırnak bulguları değerlendirilerek benzer döküntülerden ayırt edilir.
Dermatoskopi
Dijital dermatoskopiyle plaklar büyütülerek incelenir; sedefe özgü damar ve kepek örüntüleri, egzama, mantar ve seboreik dermatit gibi benzer tablolardan ayırt edilir ve lezyonlar objektif takip için haritalanır.
PASI ve DLQI skorlaması
Hastalığın yaygınlığı ve şiddeti PASI ile, günlük yaşama etkisi DLQI ile sayısal olarak ölçülür. Bu skorlar tedavi basamağını seçmede ve yanıtı objektif biçimde izlemede kullanılır.
Gerektiğinde biyopsi
Tanı klinik olarak belirsiz kaldığında küçük bir deri biyopsisiyle doğrulanabilir. Ayrıca eklem yakınması olan hastalarda psoriatik artrit yönünden değerlendirme ve gerektiğinde romatoloji iş birliği planlanır.
Tedavi
Uzun süreli topikal kortizon kullanımına bağlı cilt incelmesi ve geri tepme riskini azaltmak için kortizonu ilk basamak olarak kullanmıyoruz.
Kortizonsuz topikal plan
İlk basamakta topikal kortikosteroide dayanmayan bir plan tercih edilir: D vitamini analogları, kalsinörin ve PDE-4 inhibitörleri ile seramidli bariyer onarımı birleştirilir. Amaç, cildi inceltmeden plak kalınlığını, kepeklenmeyi ve kaşıntıyı azaltmaktır.
NB-UVB fototerapi
Yaygın tutulumda 311 nm dar bant UVB kabini kullanılır; haftada 2–3 seans olmak üzere tipik kür 20–30 seanstır. Kortizonsuz bu yöntemde her seans dozimetriyle kaydedilir ve ilk yanıt genellikle 4–6 hafta içinde görülür.
Sistemik tedavi
Yaygın veya dirençli olguda metotreksat, siklosporin ve asitretin gibi sistemik ilaçlar düzenli laboratuvar takibiyle kullanılır. İlaç seçimi hastalık tipine, eşlik eden durumlara ve gebelik planına göre dermatolog tarafından yapılır.
Biyolojik tedaviler
Orta-şiddetli, fototerapi ve sistemik tedaviye yeterli yanıt vermeyen sedefte IL-17 ve IL-23 hedefli biyolojik ajanlar değerlendirilir. Tedavi öncesi enfeksiyon ve tüberküloz taraması yapılır; yanıt PASI/DLQI ile düzenli izlenir.
İlgili tedaviler
NB-UVB Fototerapi311 nm dar bant UVB, sedef ve egzamada iltihabı baskılayan kortizonsuz bir tedavidir. Haftada 2–3 seans uygulanır, tipik kür 20–30 seanstır ve yanıt PASI/EASI ile izlenir.
Detaylı bilgi
Biyolojik TedavilerBiyolojik ilaçlar, sedefte IL-17 ve IL-23, egzamada IL-4/13 gibi hedefleri seçici baskılar. Orta-şiddetli, dirençli hastalıkta tarama sonrası düşünülür.
Detaylı bilgi
Sistemik TedaviMetotreksat, siklosporin ve asitretin gibi sistemik ilaçlar, yaygın veya dirençli sedef ve egzamada laboratuvar ve güvenlik izlemiyle birlikte kullanılır.
Detaylı bilgi
Kortizonsuz Topikal PlanKortizonsuz topikal plan; kalsinörin inhibitörleri, PDE-4 inhibitörleri ve seramidli bariyer onarımını birleştirerek iltihabı yan etki yükü olmadan kontrol eder.
Detaylı bilgi
Günlük yaşam
Nemlendirme ve bariyer
Günlük seramidli nemlendirme, deri bariyerini güçlendirerek kepeklenmeyi ve kaşıntıyı azaltır. Ilık ve kısa duş, yumuşak temizleyiciler ve banyo sonrası nemli deriye krem uygulanması alevlenme sıklığını düşürmeye yardımcı olur.
Tetikleyicilerden kaçınma
Sigarayı bırakmak, alkolü sınırlamak, kilo kontrolü ve stres yönetimi alevlenmeleri seyrekleştirir. Kişisel tetikleyicilerinizi fark etmek için alevlenme dönemlerini not almak tedavi planınızı yönlendirmede değerli bilgi sağlar.
Güneş ve mevsim
Ölçülü doğal güneş ışığı birçok hastada plakları yatıştırır, ancak yanık Köbner etkisiyle yeni plakları tetikleyebilir. Güneşlenme süresi ve koruma, cilt tipinize göre dermatoloğunuzla birlikte planlanmalıdır.
Ruhsal ve sosyal destek
Sedef görünür bir hastalık olduğu için kaygı, utanç ve sosyal geri çekilmeye yol açabilir. Bu yük tedavinin bir parçası olarak ele alınır; gerektiğinde psikolojik destek ve hasta dernekleri önerilir.
İstanbul'da Clinovia'da tedavi
Clinovia, İstanbul'un Eyüpsultan ilçesinde, Defterdar'da yer alan bir dermatoloji kliniğidir ve sedef tedavisini Türkçe, İngilizce, Gürcüce, Azerbaycan dili ve Rusça olmak üzere beş dilde sunar. Randevu formunu doldurduğunuzda koordinatörümüz aynı gün içinde sizi arayarak uygun doktor ve saati planlar. Gürcistan, Azerbaycan ve Rusya'dan gelen uluslararası hastalar için görüşme, tedavi planı ve yazılı şema kendi dillerinde hazırlanır.
- Defterdar, Fethi Çelebi Cd. No:15, Eyüpsultan/İstanbul
- +90 212 267 52 10
- Pzt–Cmt: 09:00 – 19:00 · Pazar: kapalı
Sık sorulan sorular
Hayır, sedef bulaşıcı bir hastalık değildir. Dokunmakla, sarılmakla, aynı havuzu, havluyu veya eşyaları paylaşmakla başka kişilere geçmez. Sedef, bağışıklık sisteminin deri yenilenmesini hızlandırdığı, kalıtsal yatkınlık zeminli iltihabi bir hastalıktır. Plaklar bir enfeksiyon değildir; bu nedenle çevrenizdeki insanlar için hiçbir bulaşma riski taşımaz ve günlük temastan çekinmenize gerek yoktur.
Sedef kronik ve tekrarlayan bir hastalık olduğu için kalıcı olarak ortadan kalktığını söylemek doğru olmaz ve kimseye kesin iyileşme garantisi verilemez. Ancak doğru tedaviyle deri büyük ölçüde temizlenebilir ve aylarca süren remisyon dönemleri sağlanabilir. Amacımız alevlenmeleri seyrekleştirmek, şiddetini azaltmak ve yaşam kalitenizi korumaktır; bu hedefe çoğu hastada ulaşılır.
Kortizonlu kremleri ilk ve tek basamak olarak kullanmayız ve uzun süreli bağımlılığından kaçınırız. Bunun yerine D vitamini analogları, kalsinörin ve PDE-4 inhibitörleri ile seramidli bariyer onarımına dayanan kortizonsuz bir plan kurarız. Yaygın veya dirençli olguda NB-UVB fototerapi, sistemik ilaçlar ve biyolojik tedaviler devreye girer. Her seçim muayene sonrası dermatolog tarafından yapılır.
NB-UVB fototerapide 311 nm dar bant UV ışığı, özel bir kabinde cildinize kontrollü biçimde verilir. Seanslar haftada 2–3 kez, ortalama 3–8 dakika sürer ve tipik bir kür 20–30 seanstır. Her seansta kümülatif doz dozimetriyle kaydedilerek yanma riski en aza indirilir. İlaç yükü olmadan uygulanan bu yöntem, gebelikte ve çocuklarda uygun seçenekler sunar.
Evet, sedefli hastaların bir bölümünde hastalık eklemleri de tutarak psoriatik artrite yol açabilir. Sabah tutukluğu, parmaklarda şişlik, topuk ağrısı ve bel ağrısı bunun işaretleri olabilir. Bu belirtileri erken fark etmek eklem hasarını önlemek açısından önemlidir; bu nedenle sedef takibinde eklem yakınmaları düzenli sorgulanır ve gerektiğinde romatolojiyle birlikte değerlendirilir.
Beslenme tek başına sedefi başlatmaz veya iyileştirmez, ancak genel gidişi etkileyebilir. Fazla kilo, aşırı alkol ve sigara hastalığı ağırlaştırabildiği için dengeli beslenme, kilo kontrolü ve bu alışkanlıkların azaltılması önerilir. Bağırsak-cilt ekseni henüz araştırılan bir alandır ve kanıta dayalı dermatolojik tedavinin yerine değil, yanında değerlendirilir. Katı diyetler dermatolog önerisi olmadan uygulanmamalıdır.
Dermatoloji ekibimizce gözden geçirilmiştir
Cildiniz için doğru planı bugün oluşturalım
Formu doldurun; koordinatörümüz aynı gün içinde sizi arayarak uygun doktor ve saati planlasın.
- Aynı gün dönüş
- Beş dilde danışmanlık
- Yazılı tedavi planı